Als je een burn-out hebt, ben je af.

Lieve Félice, het leven is een spel en op het moment dat je een burn-out krijgt, ben je af. Je bent gewoon af. Dit is de harde waarheid die ik jouw generatie nu al wil meegeven. Er gaat een gigantische collectieve leugen rond in Nederland over dit spel. Je zou het als fake news kunnen zien. Mijn missie is glashelder: ik delete burn-out in Nederland. Dat begint door de spelregels van het spel om jezelf te behoeden voor een burn-out haarscherp aan jou uit te leggen. Dit is het enige spel waar niemand omheen kan in het leven, want we willen allemaal maar één ding: gelukkig zijn. Dat word je, echt ultiem, als je weet wat er in jou zit en eruit wil. Dat eruit halen is een spel. Helaas hebben de meeste mensen van mijn generatie de Prop. Zij spelen het spel met hun hoofd. Dat maakt dat alles van buiten naar binnen wil. Echter het spel, lieve Félice, heeft als basisregel: van binnen naar buiten. Op die manier ontvouwt de Prop zich ook, zelfs als je veel hebt meegemaakt net als ik in mijn jeugd.

Een burn-out is een kenmerkende 'ziekte' in het spel waarvan je honderd procent weet: ik beheers het spel niet, ik doe maar wat. Je zou het kunnen zien als een soort heel hard gaan proberen te zwemmen terwijl je geen diploma hebt, omdat je die niet wilt en denkt dat je het zelf wel kunt leren, tot het op een dag simpelweg te veel wordt. Er is een wezenlijk verschil met een acute fysieke situatie waar een virus de oorzaak is. Tegelijkertijd geloof ik in een holistische visie op het spel: lichaam en geest zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Een zware keelontsteking kan er exact zo op wijzen dat je al heel lang jouw waarheid niet uitspreekt in het spel. Jouw lijf liegt nooit. Waar je bij een infectie verplicht in bed moet liggen om fysiek te herstellen, is een burn-out het moment dat de Prop jouw hele systeem overneemt. Je bent zoveel afgeraakt van wat er uit jou wil in het spel dat de Prop de toegang tot wie je écht bent volledig blokkeert en buiten bereik houdt. Je bent niet op; je bent af. Je hebt de officiële gebruiksaanwijzing van het spel genegeerd.

Als baby in de buik wist je al heel goed wat je in dit spel kwam doen. Jij koos je ouders en wij kozen jou. Jij koos mij en ik koos jou. Ik zou nooit iemand anders willen dan jou. In dit grote spel wil ik de moeder zijn die jouw spel makkelijker maakt, die het duidelijk voordoet en uitlegt hoe de regels werken.

Wat wil er nou écht uit jou in dit spel?

Toen jij in mijn buik zat, groeide je elke dag. Er zaten organen in je, je had je eigen unieke DNA, en alles wat we nog meer kunnen opnoemen aan biologie zat er al in. Als allereerste groeide in de embryo jouw allereerste orgaan: jouw hart. Jouw hart wat klopte. Ik herinner me nog zo goed het gevoel wat ik daarbij had, de tranen die ik voelde van pure liefde. Jouw hart, dat is de plek waar alles in verscholen zit. Het voelt bijna alsof het daar veilig verpakt en verstopt zit, de plek waarin de blauwdruk zit van wat er tot het einde van jouw leven uit jou wil stromen. Het hart wil kloppen, in de allergrootste zin van het woord.

Wat er uit jou wil in het spel van het leven, dat zit daar. Dit is de allereerste spelregel van het spel: wat er uit jou wil, zit altijd in je hart. Het zit absoluut niet in je hoofd. Dat is precies wat mensen die een burn-out hebben massaal denken, zij proberen alles te beredeneren vanuit hun verstand. Daar zit het antwoord simpelweg niet. Sommige dingen zijn gewoon zo. Je hoeft het niet te begrijpen en je hoeft het niet te geloven, sommige dingen zijn gewoon.

Dit spel speel ik elke dag met de vrouwen die door mijn wasstraat gaan. Vrouwen die zichzelf serieus genoeg nemen om de regie te pakken in het spel en zichzelf te behoeden voor die totale emotionele uitputting. Degene die actief bezig is met de spelvraag 'wat wil er uit mij?', ervaart zoveel plezier onderweg. Natuurlijk loop je in dat proces een keer hard tegen een muur aan in het spel. Natuurlijk neem je in het spel een keer de verkeerde weg. Zo gaat het spel nu eenmaal, dat hoort bij de levels die je doorloopt. Het grote voordeel is dat je een glashelder kompas hebt gekregen voor het spel. Jouw kompas werkt feilloos, het waarschuwt je direct zodra de Prop dreigt te ontstaan.

De pure staat: het spel starten zonder schuld en schaamte

Het spel van het leven begint zodra je uit de buik komt. Je bent dan nog helemaal puur, in je meest authentieke staat van het spel. In deze fase heb je een fantastisch voordeel: je hebt totaal geen schuldgevoel. Er is nul last van schaamte of iets in die strekking die het spel blokkeert. Dit is volkomen terecht.

Ik weet nog zo ontzettend goed dat jij hier aan het begin van het spel volkomen vrij van was. Je gilde 's nachts rustig de hele boel bij elkaar om de fles omdat je honger had. Had je de fles net op en lagen we net weer goed en wel in bed? Dan meldde je je direct nog een keer omdat je luier vol zat. Dit was geen enkel probleem voor het spel, er was geen spatje schaamte die de Prop kon veroorzaken. Ik was natuurlijk wel eens lichtelijk vermoeid, absoluut, het was oké. Jij speelde het spel puur als jezelf. Je nam de ruimte in die je nodig had, puur op basis van je innerlijke behoefte.

Je wist feitelijk heel goed wat je wilde en wat je absoluut niet wilde in het spel. Er is alleen één groot obstakel in die eerste fase: je kunt nog niet praten. Je moet de spelregels op een andere manier toepassen. Je geeft signalen door te huilen, te schreeuwen of te lachen. Ik hoorde aan jouw huilen wanneer je honger had, lieverd. Ik zag aan je hele lijf wanneer je moe was. Daar had je recht op in dit spel. Je had er recht op dat ik zag wat je nodig had om het spel goed te spelen.

Dus weet Félice; je weet wanneer dit speelt, dat je of vervuild wordt, door wat dan ook jaloezie, schuldgevoel, schaamte dan zit je in het spel niet op het level 'ik haal eruit wat er uit mij wil'.

Dat zuivere mechanisme heb jij tot het einde van het spel in je zitten. Het is jouw ingebouwde kompas. Om jou dat spel goed te laten verlopen, heb ik zelf maar één ding te doen: zorgen dat ik heel goed weet wat ik zelf nodig heb in mijn eigen spel. Als jij een moeder hebt die continu 'oper de pop' is, of die af is door een burn-out, heb jij daar helemaal niets aan. Dat is geen logica voor het spel. Op die manier kun je het spel simpelweg niet winnen.

Hoe we de wereld zwart kleuren en de prop voeden

Ergens onderweg in het spel gebeurt er iets vreemds. We leren dat we ons moeten schamen in het spel. Sommige ouders zeggen zelfs letterlijk tegen hun kinderen: "Schaam je!" Wat praten we elkaar hier in hemelsnaam aan in dit spel? Dit is het absolute begin van het vervuilen van jouw pure systeem, de fundering van de Prop.

Telkens wanneer we boosdoenerij vertonen, gefrustreerd raken en weigeren te doen wat we echt willen, vervuilen we het spel, ons leven, en dat van de mensen om ons heen. Ik zeg het zo vaak tegen jullie: daarmee maak je de wereld zwart. Als je zo boos bent en je zo laat leiden door die frustratie, kleur je meteen ook iedereen om je heen zwart in het spel. Schuld en schaamte zijn niet van jou, Félice. Zo ben je simpelweg niet in het spel gezet. In de originele spelregels stonden deze destructieve emoties helemaal niet opgeschreven. Ze zijn er later door de buitenwereld ingefietscht om een prop in jouw stroom te duwen. Uit schuld en schaamte komt voort dat jij jezelf klein gaat houden in het spel. Wil je gegarandeerd af gaan in het leven? Dan moet je vooral de Prop groter maken.

Kijk eens wat er gebeurt als je het spel zo speelt dat je af bent en in een burn-out belandt. Ineens moet alles en iedereen ingezet worden om jou weer in het spel te krijgen. Iedereen vindt het vreselijk sneu voor je. Mensen rennen naar de winkel om bloemen en kaarten voor je te kopen. Allerlei instanties moeten worden aangeschreven, dure re-integratietrajecten worden aangeboord om de situatie te fixen. Het kost de maatschappij bakken met geld. Het meest bizarre van het spel volgt daarna. Vervolgens proberen al die instanties jou weer exact terug te brengen naar het level waar je was. Ze sturen je terug naar de situatie waarin je juist een burn-out hebt gekregen. Snap jij het nog, of snap ik het? Het is de ultieme waanzin van het spel.

De betekenis van 'Choose Right' in het spel

Je ziet de mismatchen nu al om je heen in het spel, Félice. Soms zie je op school of in de omgeving dat stellen uit elkaar gaan in hun spel. Je vraagt dan aan mij: "Zijn die uit elkaar?" Ik moet dan soms ja zeggen, met pijn in mijn hart voor de situatie. Aan de andere kant zit er ook altijd vreugde in mijn hart als ik dat zeg. Ik weet inmiddels namelijk hoe destructief het is om in een verkeerd level van een relatie te blijven zitten. Ook in zo'n situatie ben je feitelijk af, omdat de liefde blokkeert. Je kiest dan voor iets wat je diep vanbinnen absoluut niet wilt in het spel.

In het Engels hebben ze daar een mooie uitspraak voor: choose right. Daarmee bedoelen ze niet alleen 'kies rechts', ze bedoelen vooral: kies het juiste in het spel. Kies wat klopt voor jouw systeem, zodat er geen prop ontstaat.

Iedereen die het spel écht speelt, iedereen die de stappen zet om te kijken wat er uit haar wil stromen, dat zijn de stoere spelers. Zij weten dat je dan totaal geen tijd of ruimte overhebt om druk te zijn met een burn-out. Je komt op dat moment fysiek in een enorme power terecht in het spel. Dit is een oerkracht waarin je jezelf nooit meer kwijtraakt, omdat de Prop zich ontvouwt. Wanneer je bezig bent met datgene wat uit jou wil, ben je zo intens gefocust op geluk dat je een magische aantrekkingskracht krijgt in het spel. Je wordt een bron van energie die aanstekelijk werkt op de hele buitenwereld. Dit voelt heerlijk.

Waar is de kracht van de leerkracht gebleven in het spel?

Als we kijken naar hoe het nu gaat in het spel op school, Félice, dan zie ik grote gaten in de spelregels. Je hebt zomaar ineens acht weken lang geen Duits omdat de leerkracht een burn-out heeft gekregen. Weet je waarom ik mijn werk in dit spel zo ontzettend serieus neem? Ik doe dit omdat ik hiermee een veel grotere beweging in gang wil zetten. Het gaat mij om iets veel groters dan alleen een individueel succes in het spel. Ik wil iedereen behoeden voor die totale uitputting.

Ik wil ook zo'n leerkracht aansteken met het vuur van het spel. Ik wil dat die docent zichzelf de vraag durft te stellen: wat wil er nou werkelijk uit mij in dit spel? Jij bent nu misschien niet direct dol op school, hoe prachtig is het als een leerkracht diep vanbinnen voelt wat de echte roeping is in het spel? Dat is die pure drang om iets waardevols over te brengen op kinderen en pubers zoals jij.

Het is niet voor niets dat het beroep de titel 'leerkracht' draagt. Hoeveel kracht hoort er wel niet in die naam te zitten in dit spel? Het is een schitterende omschrijving van een functie in het spel. De rauwe realiteit is helaas dat jij elke dag op school ziet dat de lessen massaal uitvallen door burn-out bij docenten. Er zit op dit moment pijnlijk weinig kracht meer in het leren. Het systeem blaast het vuur uit in leerkrachten die alles uit zichzelf willen halen.

Wil je winnen in dit fantastische levensspel Félice, onthoud dan dit: conformeer nooit. Nooit, dat is níet in de spelregels. Daar loop je op stuk.

Ik wil dat iedereen dit spel weer gaat spelen, omdat we allemaal onze eigen power, onze superpower en onze oorspronkelijke kracht terug willen vinden. Als die omslag er komt in het spel, krijgt de titel leerkracht zijn echte betekenis weer terug. Moet je je eens voorstellen hoe mooi het spel eruitziet als de mensen die jou lesgeven vol passie en vuur voor de klas staan. Zij vinden het dan geweldig om jou te inspireren in het spel, jij voelt die energie direct binnenkomen. Je ervaart dan elke dag hoe logisch en normaal het is dat mensen het echte levensspel spelen. Wat een heerlijke, bruisende energie geven zij jou dan mee na een lange dag op de schoolbanken. Dit is hoe het spel van onderwijs hoort te zijn.

De jeugd is geen zorgeloze tijd, het is het fundament van het spel

Grote mensen roepen heel vaak dat je jeugd de meest zorgeloze en mooiste tijd van je spel hoort te zijn. Het tegendeel is waar. Je jeugd is het fundament voor de rest van je spel, zo wordt het helaas veel te weinig gezien.

Op jouw leeftijd zie je de groei nog heel fysiek aan de buitenkant van het spel. Daarna lijkt het wel alsof mensen denken dat ze uitgespeeld zijn, dat ze niet meer groeien. Geloof dat nooit, Félice! Vanaf dit punt speel je vanbinnen uit verder. Die natuurljke groei en vooruitgang zal niemand ontgaan, het werkt enorm aanstekelijk voor iedereen om je heen in het spel. Dit is een fantastische bonus. Hoe meer je vanuit jouw kompas het spel speelt, hoe mooier het wordt. Mooier wordt het spel niet.

Het lastige van dat fundament is de vraag: ben je in staat om zelf na te blijven denken in het spel? Blijf in jezelf geloven, vertel jezelf nooit dat je dit verleerd bent. Ook dit is een gouden spelregel wat enorm geluk gaat brengen. Als niemand gelooft in wat er uit jou wil, wordt het spel je heel zwaar gemaakt.

Het spel is niet altijd makkelijk, het is wel ontzettend leuk als je eenmaal ontdekt hoe de regels werken. Zelf nadenken verandert het hele spel. Ik herinner me de coronaperiode nog heel goed in ons spel. Die periode liet pijnlijk zien hoe bizar weinig mensen het spel echt snappen. Iedereen maakte zich meteen volledig afhankelijk van de overheid. Er was echter ook een heel interessante groep mensen die wél zelf het spel bleef bepalen door zelf na te denken.

Creativiteit is de kortste route naar de winst in het spel

Wanneer je zelf nadenkt in het spel, doe je een beroep op iets wat we allemaal hebben meegekregen voor het spel: onze creativiteit. Dan gaan de ideeën stromen en de Prop ontvouwt zich. Dan komen de inzichten die je diep vanbinnen voelt in het spel, die ga je vervolgens gewoon doen. Dat is de exacte werking van het spel.

Een idee komt nooit zomaar in je hoofd vliegen in het spel, die voel je diep in je hart. Een idee komt bij jou omdat je er iets mee moet doen in het spel. Het kan best zijn dat een andere speler op de wereld exact hetzelfde idee heeft, daar is niets mis mee in het spel. Jij gaat het echter uitvoeren vanuit jouw unieke energie, vanuit jouzelf. Daarmee win je het spel.

De ultieme prijs in dit spel is geluk. Als je zelf nadenkt, kies je nooit voor een level of een baan waar je absoluut niet hoort. Je doet een opleiding niet zomaar omdat een ander toevallig een prop in jou wil duwen. Je wint het spel alleen als je vanbinnen voelt: dit wil ik.

Als je dat niet doet, en je luistert puur naar andermans spelregels, ga je alleen maar harder rennen en creëer je de Prop. Je gaat jezelf gekke dingen wijsmaken in het spel. Er staat nergens in de spelregels dat je altijd maar door moet gaan, of dat je je ongemakkelijk moet voelen als je rust neemt in het spel. In de bijsluiter van het leven staat juist een heel simpele wet: hoe meer rust je neemt, hoe briljanter je in staat bent om zelf na te denken. Hoe meer rust, hoe meer ruimte voor je creativiteit en hoe sneller de Prop zich ontvouwt en alles wat er uit je wil er ook heerlijk uit kan. Dat is de allerkortste route naar de winst in het spel.

De vertraging van de zomer en een nieuw begin in het spel

Nu de grote zomervakantie voor de deur staat, voelen we allemaal die heerlijke kriebel voor het spel. We hebben zin om eruit te halen wat erin zit en in alle rust de Prop te laten ontvouwen. De zomer maakt ons zo lekker sloom, het brengt een welkome vertraging in de waanzin van het dagelijkse spel. Je gaat er zelfs langzamer door praten in het spel. Jij denkt nu vast: nou, mama echt niet, die praat altijd snel in haar spel. Zelfs ik kan vertragen in de zomer, echt waar.

Het grote geheim van het spel is dat je na zo'n vakantie weer happy back to work gaat in het spel. Wanneer iedereen in zijn eigen unieke kracht staat, verdwijnen de blokkades. De start na de zomer is dan geen zware opgave in het spel. Ik weet dat jij, ja zelfs jij, stiekem best weer zin hebt om straks naar die nieuwe klas te gaan in het spel. Een nieuw schooljaar voelt als een soort fris, nieuw begin in het spel. Dat hoort simpelweg goed te voelen, Félice. Dat snappen jij en ik allebei als geen ander in dit spel.

Dit spel is in de kern een fantastisch Super-power-spel. Het daagt je elke dag uit om die ene cruciale vraag van het spel te beantwoorden: wat wil er nou werkelijk uit jou stromen?

Terug naar af bestaat niet in mijn spelwereld

Als je een burn-out krijgt, ben je af. Zie het alsof je in het spel de melding krijgt: Ga direct terug naar Start.Je moet weer helemaal opnieuw beginnen met de vraag wat je nu eigenlijk wilt. Je wordt gedwongen om weer helemaal terug te komen bij wie je in de basis bent, om weer te gaan voelen hoe jouw hart eigenlijk klopt. Als je dat in het spel overkomt, zul je nu eerst de Prop moeten ontvouwen. Er is immers iets wat dolgraag uit jou wil stromen. En ook al kunnen we achteraf wel duizenden redenen voor onszelf opnoemen waarom we die burn-out hebben gekregen, er is uiteindelijk altijd maar één echt antwoord waarom het is gebeurd. En dat antwoord is: daarom. Geloof me, in dat level van het spel wil je absoluut niet zitten.

Je wilt niet pas in het weekend denken: "Hè hè, eindelijk ademhalen in het spel." Je wilt op maandagochtend exact hetzelfde vrije gevoel hebben als in je weekend van het spel. Je weet hoe ik dat zelf doe in mijn spel. Ik sta op maandag te trappelen om te beginnen, omdat ik in het weekend alweer zoveel ideeën heb opgeschreven en mails naar mezelf heb gestuurd. Ik kan niet wachten om nieuwe artikelen te schrijven en mijn klanten een flinke duw in de goede richting te geven in het spel.

Het is exact hetzelfde gevoel als de enorme drang die jij, Félice, hebt om je hockeystick te pakken en het veld op te gaan. Dat is wat jij het allerliefste doet en hier goed in zijn is jouw 'normaal'. Dat is precies wat het is: wat er uit jou wil is helemaal niet moeilijk, sterker nog het klopt als het je makkelijk af gaat. Dan ben je echt goed bezig in het levensgeluk spel! Dan snap je het, en leef je het, geloof me lieve Félice. Ik weet dat er nog veel meer in je zit, beloof me dat je er álles uit haalt.

Onderweg wordt je van alles aangepraat door de buitenwereld. Laat je niks wijsmaken in het spel. Blijf zelf nadenken, bewaak je rust, laat de Prop zich ontvouwen en win het spel.

En als laatste Félice, wij zijn fanatiek dat zit in ons bloed, af zijn daar houden we niet van, toch? Laat dit je drive zijn en dat van mij om ons kompas vól aan te zetten, de spelregels haarfijn te leven en wat ons ook overkomt: alles uit onszelf te halen en hierin nooit nooit te conformeren. Ik hou van je.

Over Margriet Spijksma

Margriet Spijksma is spreker, bestsellerauteur en Fablife Creator. Al 17 jaar helpt zij mensen ontdekken wat er uit hen wil. Vanuit haar unieke visie op De Prop ontwikkelde zij vier routes die allemaal vertrekken vanuit dezelfde vraag: Wat wil er uit jou? Voor wie opnieuw wil voelen wat klopt. Voor wie een bedrijf wil bouwen dat past. Voor organisaties die willen ontdekken wat er uit hun mensen wil. En voor ondernemers die voelen dat er nog een nieuw succes in hen zit.

Haar missie is helder: Nederland behoeden voor burn-out door mensen te helpen leven vanuit wat er werkelijk uit hen wil.